ارده کنجد

ارده که در زبان انگلیسی Tahini نامیده می شود یک ماده غذایی مقوی و پرخاصیت است که از آسیاب کردن دانه های کنجد بو داده شده به دست می آید. ارده کنجد هزاران سال است که در خاورمیانه، شمال آفریقا و بخش هایی از اروپا مثل یونان به عنوان یک غذای کامل یا به عنوان ماده افزودنی به سایر غذاها مورد استفاده قرار می گیرد و در ایران هم طرفداران زیادی دارد.

راز محبوبیت ارده چیست؟ 

  • ارده حاوی طیف وسیعی از مواد موردنیاز بدن شامل ویتامین B و E، منیزیم، مس، فسفر، منگنز، آهن و روی است و برای نوجوانان و جوانان و میانسالان غذایی ایده آل محسوب می شود.
  • ارده طبعی گرم دارد و ضمن انرژی بخشی، قوای جنسی را افزایش می دهد. گرم بودن ارده باعث غلبه بر ضعف جسمانی و خستگی و نیز نفخ معده می شود.
  • برای کودکان و نوجوانانی که عادت به خوردن صبحانه های مقوی ندارند یک جایگزین ویژه محسوب می شود خصوصا این که اخیر ترکیب هایی نظیر کرم ارده و ارده شکلاتی هم به بازار آمده است. اصولا دانه کنجد و به تبع آن ارده باعث تقویت هوش و حافظه افرادی می شود که در سن رشد قرار دارند.
  • همانند انواع آجیل ها، با وجود چرب بودن باعث کاهش کلسترول بد خون (LDL) می شود و نقش موثری در سلامت قلب و عروق و حتی کاهش فشار خون ایفا می نماید.
  • به دلیل دارا بودن مقدار قابل توجهی ویتامین E به تدریج اثرات خود را در شادابی و نشاط پوست نشان می دهد.
  • توسط متخصصین طب سنتی برای درمان اختلالات کبد تجویز می شود.
  • برای افرادی که مشکل یبوست دارند می تواند به عنوان ملین مورد استفاده قرار گیرد.

سال ها پیش مصرف ارده عمدتا در استان های یزد، لرستان و خوزستان رواج داشت اما امروزه در سراسر کشور به یکی از غذاهای مورد اقبال مردم تبدیل شده و خصوصا در فصول سرد سال به همراه شیره انگور یا خرما و یا عسل مصرف می شود. ضمنا از آن به عنوان ماده اصلی تولید حلوا ارده اردکان و حلوا شکری استفاده می شود.

ارده کنجد

برای مصرف ارده باید ملاحظات زیر را مد نظر داشت :

  • با توجه به این که غذایی گرم محسوب می شود بهتر است همراه با مواد غذایی یا میوه های با طبع سرد مصرف شود چون ممکن است در فصل گرما منجر به تولید جوش در بدن شود.
  • با توجه به این که دارای اسیدهای چرب اشباع نشده است، باید در محل خنک و دور از نور مستقیم قرار گیرد چرا که گرما باعث اکسید شدن چربی و به اصطلاح فاسد شدن ارده می شود. در صورت رعایت این شرایط، ارده ماندگاری بالایی در حد یک سال دارد.


طرز تهیه ارده نسبتا ساده است و لذا می توان با کمی حوصله، آن را در منزل هم تولید کرد. برای تهیه این ماده غذایی در حجم بالا که عمدتا در کارگاه انجام می شود، ابتدا کنجد خام را شستشو می دهند و سپس در آب نمک می خوابانند. این کار باعث جدا شدن پوست کنجد می شود و در ادامه دانه های کنجد را درون کوره با ملایمت حرارت می دهند تا کمی برشته شود. با آسیاب کردن کنجدِ برشته شده، ماده نسبتا غلیظ و کرم رنگی به دست می آید که ارده یا طحینه نامیده می شود.

ارده کنجد

یکی دیگر از مشتقات ارده، روغن ارده کنجد است که توسط متخصصین طب سنتی به عنوان جایگزین روغن های موجود در بازار توصیه می شود. دلیل نام گذاری این روغن این است که از مستقیما از دانه کنجد (با استفاده از دستگاه پرس) گرفته نمی شود بلکه طی فرایندی روغن موجود در ارده از آن جدا شده و جهت فروش بسته بندی می گردد.